བཙན་བྱོལ།

ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༥ ནས་བཟུང་དཔལ་ལྡན་སྲིད་སྐྱོང་ཧྥ་རན་སི་དང་བྷར་སི་ལོ་ན་བཅས་སུ་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མཇལ་འཕྲད་དང་ས་གནས་བོད་མི་ཚོར་གཏམ་བཤད། དེ་བཞིན་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སོགས་གནང་ཡོད་འདུག ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༧ ཉིན་སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་གིས་ཧྥ་རན་སིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་འཐུས་མི་ཇ་ཁ་ལིན་ཨུས་ཏ་ཆི་(Jacqueline Eustache-Brinio) ་དང་པེ་རི་སིའི་གྲོང་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཇུ་ལིན་བྷ་ཇཊ་(Julien Bachard) གཉིས་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྗེས།

དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་འོག བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༢༧

ཉིན་གྲངས་གཉིས་རིང་གི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བའི་ཚོགས་འདུ་མཇུག་བསྒྲིལ་པ་དང་། ཚོགས་འདུ་དབུ་འབྱེད་ཀྱི་མཛད་སྒོའི་སྐབས། སྤྱི་འཐུས་སློབ་དཔོན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ག་རེ་གནང་ཐུབ་བམ་ཞེས་པའི་ཐོག་དོན་ཚན་ལྔ་ཅན་གྱི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་འདུག ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༦ ཉིན་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་གོ་སྒྲིག་འོག་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་དང་བོད་ཀྱི་རང་དབང་ལས་འགུལ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་རྒྱ་གར་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་སྡེ་བྷི་ཧར་གྱི་རྒྱལ་ས་པཊ་ན་ལ་བསྐོང་ཚོགས་གནང་འདུག་པ་དང་། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་བསྟན་པ་ཡར་འཕེལ་དང་སྤྱི་འཐུས་སློབ་དཔོན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་མཚན་རྣམ་གཉིས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་དོན་ཚན་ལྔ་ཅན་གྱི་བོད་དོན་སྐོར་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་འདུག བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་དྲྭ་རྒྱའི་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། སྐབས་དེར་སློབ་དཔོན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། དང་པོ།

རྒྱ་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དྲྭ་གནས་འཇབ་འཛུལ་ཚོགས་པ་(hacking group) ཞིག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན་གསར་ཁང་དང་། གསང་ཆེན་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་གཉིས་ཀྱི་དྲྭ་ཚིགས་སུ་འཇབ་འཛུལ་དང་གློག་ཀླད་ནང་སྐྱོན་གཏོང་མཉེན་ཆས་(Malware) ཞེས་པ་བླུགས་ནས་གློག་ཀླད་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རག་ཐབས་བྱས་ཡོད་འདུག ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༣ ཉིན་ཨེ་པི་(AP) གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་གསལ་ལྟར་ན།  ཨ་རི་ལ་ཡོད་པའི་དྲྭ་རྒྱའི་བདེ་འཇགས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་(Insikt)

འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་༢༩ པ་འཚོགས་བཞིན་པ་དང་བསྟུན། བོད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང་གི་ཁོར་ཡུག་ཉམས་ཞིབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་ཞུ་གཏུག་བྱས་ཡོད་འདུག ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༠ ཉིན་གྲངས་བཅུ་གཉིས་རིང་གི་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་༢༩ པ་(COP29) དེ་ཨ་ཛར་བྷེ་ཇན(Azerbaijan) གྱི་རྒྱལ་ས་བྷ་ཀུ་(Baku) ལ་དབུ་འཛུགས་གནང་ཡོད་པ་དང་།

དེ་ཡང་འཇམ་མགོན་མི་ཕམ་པས། སྙིགས་མའི་དུས་ངན་གྱི་མུན་པ་ཙི་ཙམ་རྔམ་འཐུག་པ་དེ་ཙམ་དུ་གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་ནས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་འཕྲིན་ལས་ཟླ་བའི་འོད་སྣང་ལྟར་ལྷག་ཏུ་གསལ་བར་གསུངས་པ་ལྟར། སྤྱིར་འཛམ་གླིང་གི་ནད་མུག་མཚོན་འཁྲུག་སོགས་དུས་ཀྱི་རྒུད་པ་ཞི་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་བསོད་ནམས་གསོག་པ་ལ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལྷག་པར་གལ་ཆེ་བར་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་། རིག་འཛིན་རྒོད་ལྡེམ་ཅན་གྱི་གཏེར་བྱོན། གསོལ་འདེབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལེའུ་བདུན་མ་ནི་རྩ་གསུམ་རིག་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་བཅུད་དང་སྙིང་པོའི་སྲོག་ཡིན་པ་ལྟར་མ་ཟད། མངའ་བདག་གདུང་རྒྱུད་སྐྱོབ་པའི་ཟབ་གཏེར་དང་། བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཆོས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ལྷག་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ལྟར།

རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ནང་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞི་དུ་མ་སྤེལ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་གཙང་པོ་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ཆུ་རགས་གསར་རྒྱག་བྱས་པ་དང་། གློག་ཁང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཡང་གནོད་སྐྱོན་ཕོག་གི་ཡོད་པ་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྐོར་ཉམས་ཞིབ་པ་པད་མ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྗོད་སོང་། ཕྱི་ཚེས་༨ ཉིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཕྱི་དྲིལ་བོད་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་གཙང་པོ། འཁྱམས་རོམ་ནས་ལུང་གཤོངས་བར་(Rivers of the

ཟླ་འདིའི་ཚེས་༧ ཉིན་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་རིའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་ཊོམ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པར་འཚམས་འདྲི་ཞུས་འདུག  ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་གནང་བའི་འཚམས་འཕྲིན་ནང་། ངོས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་ནས་ཨ་རི་ནི་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་། ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཡིད་སྨོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འཛམ་བུ་གླིང་གིས་ཨ་རིའི་མང་གཙོའི་འཆར་སྣང་དང་འགོ་ཁྲིད་ལམ་སྟོན་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་བཅོལ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ནང་ངེས་བརྟན་མེད་པའི་ཟིང་འཁྲུག་ལང་བཞིན་ཡོད་པའི་དུས་སྐབས་སུ། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འོག་ཞི་བདེ་དང་བདེ་འཇགས་ཡོང་བའི་རེ་བ་བཅོལ་གྱི་ཡོད་ཅེས་དང་། བོད་མི་རྣམས་དང་ངོས་རང་ལ་མཚོན་ན།

ཉེ་ཆར་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་ཚབ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་༡༠༤ རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པའི་དུས་ཡུན་ཟིན་ཡོད་པ་བརྟེན། ༧གོང་ས་མཆོག་མཇལ་བཅར་གྱིས་དགོངས་འཁྲོལ་ཡོང་བའི་སྙན་གསན་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་རྗེས།  སྔར་གྱི་ཕྱག་སྲོལ་ལྟར་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་༧ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ལ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་༡༠༥ པར་བསྐོ་བཞག་ཕྱག་རྟགས་བསྩལ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་ཁང་དང་། འབྲས་སྤུངས་བློ་གསལ་གླིང་གྲྭ་ཚང་སོ་སོ་ནས་ཕྱི་ཚེས་༥ ཉིན་གསལ་བསྒྲགས་གནང་འདུག ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་དཔྱད་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཕྱག་རྟགས་རིན་པོ་དེ་བཞིན་ཕྱི་ཟླ་༡༡ པའི་ཚེས་༩ གཟའ་སྐར་འཕྲོད་སྦྱོར་དགེ་བའི་ཉིན་༧ཤར་པ་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ལ་འབུལ་གཏན་འཁེལ་ཡོད་འདུག

སློབ་དཔོན་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེའི་འཁྲུངས་སྐར་དེ་ཕྱི་ཟླ་༡༡ ཚེས་༥ ཡིན་པར་བརྟེན། རྡ་སར་ཡོད་པའི་ལྷ་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པས་གོ་སྒྲིག་འོག་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུས་སོང་། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུས་པའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་སྒྲོལ་མ་ཚེ་རིང་དང་། ཆེ་བསྟོད་སྐུ་མགྲོན་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དགེ་བཤེས་ལྷག་རྡོར། དམིགས་བསལ་སྐུ་མགྲོན་སྤྱི་ཟུར་ས་རྭ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་འབུམ་རམས་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིག་ཚང་གི་དྲུང་ཆེ་ཡང་སྟེང་རིན་པོ་ཆེ། དེ་བཞིན་རྡ་སར་ཡོད་པའི་ཚོགས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོ་དང་སེར་སྐྱ་མི་མང་གང་མང་བཅར་འདུག