བོད།

ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་གསལ་ལྟར་ན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བའི་ཆབ་མདོ་སྟེང་ཆེན་རྫོང་གསེར་བྲག་གི་གྲོང་མི་སྐལ་བཟང་ནི་ལོ་༤༢ ཡིན་པ་དང་། ལོ་དགུ་ལྷག་གི་རིང་། ཁོང་གི་ནང་མི་ལ་གློག་དང་ཆུ་ལྟ་བུའི་སྤྱི་དམངས་ཞབས་ཞུ་བཀག་པས་ཁོང་གི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བ་དང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་དོན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་འདུག ཕྱི་ལོ་༢༠༡༦ ནས་༢༠༢༥ ལོ་སྟོད་བར་སྐལ་བཟང་གིས་རྫོང་དང་གྲོང་བརྡལ་སོགས་སུ་ཡིག་ཐོག་ནས་སྔ་རྗེས་ཞུ་གཏུགས་ཐེངས་༥ བྱས་ཀྱང་།

ཟླ་འདིའི་ཚེས་༢༠ ཉིན། སྤྲུལ་སྐུ་ཧཱུྃ་ཀར་རྡོ་རྗེ་མཆོག་གི་སྐུ་ཕུང་ཝེ་ཐི་ནམ་དུ་གསང་བའི་ཐོག་ནས་ཞུགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས། ཟླ་འདིའི་ཚེས་༢༡ ཉིན། ལུང་སྔོན་དགོན་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དམངས་དམ་ཁང་ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་ཁག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཐུགས་ལྗགས་སྤྱན་གསུམ་དང་གདུང་རུས་གདུང་ཐལ་བཅས་དགོན་པ་ལ་སྤྱན་དྲངས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་རྒྱ་གཞུང་གི་གནོན་ཤུགས་འོག་བྲིས་པར་མངོན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་འདུག གནད་དོན་དེའི་སྐོར་འདི་གའི་་གསར་འགོད་པས་ཁ་པར་བརྒྱུད་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་འགན་འཛིན་མཁན་པོ་འཇུ་བསྟན་སྐྱོང་ལ། རིན་པོ་ཆེའི་གདུང་ཐལ་བོད་ལ་སྤྱན་དྲངས་ཡོད་མེད་དང་། ཝེ་ཐི་ནམ་ལ་ཕེབས་པའི་དགོན་པའི་གྲྭ་པ་ལྔ་ཕྱིར་དགོན་པར་ལོག་ཐུབ་ཡོད་མེད་དྲིས་པར།

རྭ་རྒྱ་འཇིགས་མེད་རྒྱལ་མཚན་ནས་ཚན་རིག་དར་དུས་ཚན་རིག་མ་སྦྱངས་པ་དང་བཟོ་ལས་དུས་སུ་བཟོ་ལས་ལ་མ་འབད་པར་བརྟེན། དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་མ་ཐུབ་པར་ལུས་ཡོད་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ། ད་ལྟའི་དུས་རབས་ནི་ཚན་རིག་དང་མི་བཟོས་རིག་ནུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་པས། རྒན་གཞོན་ཀུན་གྱིས་དུས་རབས་གསར་པའི་ཤེས་བྱ་གསར་པའི་ཐོག་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གནང་བ་དང་སྦྲགས། རྭ་རྒྱ་ཤེས་རིག་སློབ་གླིང་ཡང་བསྐྱར་འཚོག་རྒྱུའི་ཆོག་མཆན་གྱི་ཡི་གེ་རག་ཡོད་པའི་སྐོར་སོགས་གསུངས།  ཟླ་འདིའི་ཚེས་༡༥ ཉིན། རྭ་རྒྱ་འཇིགས་མེད་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ལག་རྩལ་གྱི་ཕྱོགས་ནས་རྭ་རྒྱ་ཤེས་རིག་སློབ་གླིང་ཡང་བསྐྱར་འཚོག་རྒྱུའི་ཆོག་མཆན་གྱི་ཡི་གེ་རག་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱི་མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་བཞིན་པའི་བརྙན་ཞིག་བོད་ནང་གི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག་ལ།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་༢༠༢༡ ནས་བཟུང་དམིགས་བསལ་བོད་ནང་དུ་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་དྲྭ་ཐོག་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ལྟ་ཀློག་བྱས་པ་དང་། བོད་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱས་གནས་ཚུལ་ལྐོག་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་མང་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད་པ་བརྗོད་འདུག ཕྱི་ཚེས་༡༣ ཉིན་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཚོགས་པས་བོད་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྗོད་འདུག་ལ།  དེ་བཞིན་འགྲོ་བ་མིིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཚོགས་པ་(Human Rights Watch)ཡིས། བོད་ནང་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོའི་ཁ་པར་ནང་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་པར་རིགས་དང་།

རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་གནས་ཅན་གྱི་ཁོར་ཡུག་དང་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་། དེ་བཞིན་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་པའི་དམིགས་བསལ་སྙན་སྒྲོན་པ་གསུམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་པ་མཚོ་སྔོན་ཚེ་རིང་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ཐད་ཛ་དྲག་གིས་སེམས་འཚབ་ཡོད་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་འདུག ཕྱི་ཟླ་༣ ཚེས་༢༩ ཉིན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་པའི་གནས་སྟངས་ཐོག་དམིགས་བསལ་སྙན་སྒྲོན་པ་མེ་རི་ལོ་ལོར་(Mary Lawlor) དང་། གཙང་མ་དང་བདེ་ཐང་།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་རྣམས་འཁྱོག་བཤད་ཆེད་དུ་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོ་ཟེར་བའི་དེབ་གཅིག་བཏོན་ཡོད་འདུག་པ་དང་། དེའི་ནང་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་རྒྱ་ནག་ལ་ཡོད་ཚུལ་དང་། བོད་ནང་དུ་འགྲོ་བ་མིི་ཐོབ་ཐང་དང་དཔལ་འབྱོར། ཆོས་ལུགས། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་རྣམས་སྔར་ལས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་ཡོད་ཚུལ་འཁྱོག་བརྗོད་བྱས་ཡོད་འདུག ཕྱི་ཚེས་༢༨ ཉིན་གོ་ལའི་དུས་བབ་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་གསལ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་སྐོར་འཁྱོག་བཤད་ཀྱི་དེབ་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོ་ཟེར་བ་དེ་བཏོན་ཡོད་འདུག་ཅིང་། དེབ་དེའི་ནང་བརྗོད་དོན་ལ།

བོད་ནང་དུ་ས་གནས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་དང་རྒྱ་རིགས་ཚོང་པའི་བར་ངན་པ་ལག་འབྲེལ་བྱས་ནས་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་གྱི་ལས་གཞི་འདྲ་མིན་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་གྱིས་ས་གནས་བོད་མི་ཚོའི་སྒོ་ཕྱུགས་སེམས་ཅན་དང་། ཞིང་ས། རྩྭ་ཐང་སོགས་རྩ་མེད་དང་། དེ་བཞིན་སྡོད་ཁང་བཅས་ལ་ཆུ་ལོག་དང་ས་རུད་ཡོང་བ། ས་བཅུད་ཉམས་པ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་འདུག ཟླ་བ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༢༠ ཉིན་བོད་ནས་ཁུངས་ལྡན་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ། བོད་ཆབ་མདོ་སྨར་ཁམས་རྫོང་།

ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་ནང་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གཉིས་ཟེར་བ་དེ་ཕྱི་ཟླ་༣ པའི་ནང་འཚོགས་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་ཆེན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་ནག་གིས་མི་རིགས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་དང་། གཞན་བཙན་གནོན་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་རྣམས་ལག་བསྟར་མུ་མཐུད་ནས་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར་བཤད་ཡོད་འདུག་ཅིང་། ཚོགས་ཆེན་དེ་གཉིས་ལ་ཡོང་མཁན་བོད་པའི་འཐུས་མི་ཟེར་བ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་རྣམས་ལ་བསྟོད་བསྔགས་བྱས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གསར་ཁང་ཁག་གིས་བཀོད་ཡོད་འདུག ཕྱི་ཚེས་༡༧ ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གིས་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཀོད་འདུག་པ་དང་།  སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་ལོ་ལྟར་ཕྱི་ཟླ་༣ པའི་ནང་འཚོགས་སྲོལ་ཡོད་པའི་ཚོགས་ཆེན་གཉིས་ཟེར་བ་ཞིག་འཚོགས་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་།

ཁམས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་གཞོན་པ་ཟུར་པ། དེང་རབས་བོད་སྐད་མིང་མཛོད་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་ཁོངས་མི། དགེ་རྒན་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དགུང་ལོ་༦༠ ཐོག་སྐུ་གྲོངས་འདུག ཟླ་འདིའི་ཚེས་ཚེས་༡༦ དགོང་མོར་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་པའི་ཐོག་ཁམས་པའི་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་གཞོན་པ་ཟུར་པ་དང་། དེང་རབས་བོད་སྐད་མིང་མཛོད་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་ཁོངས་མི་དགེ་རྒན་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་དགུང་ལོ་༦༠ ཐོག་མཆིན་པའི་ནད་གཞི་འཕར་རྐྱེན་བྱུང་ནས་སྨན་ཁང་དུ་སྐུ་གཤེགས་འདུག ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༦༤